محمدتقى نورى
55
اشرف التواريخ ( فارسي )
وقايع ده سالهء اول جلوس شهنشاه فلك اورنگ را « 1 » ( 22 الف ) كلك جواهرريزش به نوعى در صفحهء تحرير زرافشانى نمود كه روح وصّاف در خوى خجلت مراغه زد و روانش در بحر تشوير غوطه خورد و تأليف زبدة المدايحش كه مشعر بر قصايد شعراى سخنور « 2 » معاصرين و در مدح خاقان اعظم و خديو اعدل اكرم « 3 » ، آن صفحه را تزيين داد ، الحق بحرى است از غرايب درّ شاهوار مشحون و سفينهاى است از جواهر آبدار مخزون . لطايف خوب و نكات مرغوب در آنجا درج نموده و خلاصهء اوقات را در فصاحت و بلاغت در آن زيبانامه خرج . امروز نسخهاش بين الجمهور متداول است و طباع كامل و خامل و فاضل و جاهل بدان مولع و مايل . هريك از مستعدان انصافگزين و نكتهفهمان معرفتآيين كه به مطالعهء آن كتب شريفه محظوظ و آن اوراق نفيسه ، من الفاتحه الى الخاتمه ، نظر نكته شناسش را ملحوظ آيد قدر سخن و مقدار سخنگزار معلومش گردد و به مرتبهء الفاظ بديع و لغات و لغتگوى مفهومش شود « 4 » و اين بىبضاعت بنابر احترام مرتبهء استادى تكرار را خلاف ادب و ايراد آن را سوء طريقهء حسن ارادت دانسته به تذكار آن نپرداخت و فتوحات شاهنشاهى را بنابر رعايت جانب ادب و احترام استادان سخندان و عدم استطاعت و قابليت خويش « 5 » درين زيبا صحيفه درج نساخت . مگر آنكه پس از تسخير ولايت خراسان « 6 » و تصرف « 7 » ارض اقدس فردوس نشان كه اين شگرفنامه « 8 » به نام نامى و اسم سامى جوهر شمشير بسالت و نامدارى و گوهر بحر نبالت و تاجدارى ، شاهزاده مظفرلوا ، ابو السيف محمّد ولى ميرزا « 9 » ( 42 ) زيب و آرايش يافت فتوحات پادشاهى و مآثر شاهنشاهى را به جهت ترادف كلام و تسلسل سخن و مزيد اعتبار و زيادتى افتخار طراز عنوان اين همايوننامه و سرلوح مفاخرت اين ميمون رقيمه
--> ( 1 ) . مج : اول عشره جلوس اورنگ خلافت ميمون را . ( 2 ) . مج : « سخنور » ندارد . ( 3 ) . مج : « و خديو اعدل اكرم » را ندارد . ( 4 ) . مج : « از هريك از مستعدان » تا اينجا را ندارد . ( 5 ) . مج : و اين بىبضاعت تذكار آن را تكرار دانسته ، به ايراد آن نپرداخت و فتوحات عشر اول جلوس همايون شاهنشاهى را به سبب ايرادى كه رفت . ( 6 ) . مج : تسخير ممالك فسيح الارجاى خراسان . ( 7 ) . مج : تصرف و تملك . ( 8 ) . مج : اين شگرفنامه چنانچه سبق ذكر گرفت . ( 9 ) . مج : شاهزاده مظفرلوا محمّد ولى ميرزا والى ولايت خراسان .